Bệnh viêm niệu đạo ngoài lậu là một bệnh người ta biết từ lâu và muốn ám chỉ rằng ngoài vi khuẩn lậu (Neisseria gonorrhoeae) còn có một số vi khuẩn khác gây bệnh viêm đường sinh dục tiết niệu, có một số biểu hiện lâm sàng tương tự như bệnh lậu (người ta gọi là viêm niệu đạo ngoài lậu).

Vi khuẩn Chlamydia trachomatis

Hình ảnh vi khuẩn Chlamydia trachomatis dưới kính hiển vi

Tỷ lệ người mắc bệnh lậu không phải lậu có xu hướng gia tăng trong cộng đồng dân cư, gây không ít phiền toái cho người bệnh và khả năng lây cho vợ (chồng), bạn tình là rất lớn. Một trong số vi khuẩn gây nên viêm niệu đạo ngoài lậu là vi khuẩn Chlamydia trachomatis.

Đặc điểm của vi khuẩn Chlamydia trachomatis là gì?

Đây là loài vi khuẩn mà trước đây người ta xếp vào họ virus vì một số đặc điểm sinh học của chúng, trong đó có kích thước rất nhỏ bé, không nuôi cấy được trên môi trường nhân tạo như nhiều vi khuẩn khác (vi khuẩn đường ruột, vi khuẩn họ cầu khuẩn, vi khuẩn lao, vi khuẩn lậu…) mà chỉ nuôi cấy trên tế bào nuôi (tế bào sống cảm thụ, giống như virus) vì vậy việc chẩn đoán vi sinh đối với vi khuẩn Chlamydia trachomatis ở hầu hết các phòng xét nghiệm nước ta còn gặp khá nhiều khó khăn do chưa đủ trang thiết bị cũng như các loại sinh phẩm cần thiết.

Biểu hiện của bệnh viêm đường sinh dục – tiết niệu do Chlamydia trachomatis

Chlamydia trachomatis là loài vi khuẩn lây lan qua đường sinh dục tiết niệu do quan hệ tình dục giống như lậu cầu, giang mai, viêm gan B, C, HIV/AIDS, Herpes, sùi mào gà… Tính chất của bệnh viêm sinh dục – tiết niệu cũng rất phong phú và một số tính chất lâm sàng tương tự như bệnh lậu do vi khuẩn lậu gây ra.

Bệnh cũng được thể hiện dưới 2 thể: cấp tính và mạn tính. Thể cấp tính cũng có đái khó, đái rắt, đái buốt, đái mủ. Các triệu chứng này thể hiện rất rõ ở nam giới, còn nữ giới bệnh thể hiện âm thầm, kín đáo hơn như ra khí hư, nóng rát vùng tầng sinh môn, đau tức hạ vị… Thể mạn tính ở nam giới cũng thể hiện rõ nét hơn như sáng sớm thường có chất nhày như nhựa chuối chảy ra ở lỗ sáo, nóng, rát dọc theo niệu đạo.

Ở nữ giới chủ yếu ra khí hư, đau tức hạ vị. Nói chung triệu chứng của bệnh viêm sinh dục – tiết niệu do Chlamydia trachomatis tương tự như bệnh lậu.

Ngoài Chlamydia trachomatis gây viêm đường sinh dục tiết niệu giống vi khuẩn lậu còn có một loại vi khuẩn khác nữa cũng gây viêm đường sinh dục – tiết niệu rất có thể nhầm với bệnh lậu là Mycoplasma.

Hậu quả của viêm đường sinh dục tiết niệu do Chlamydia trachomatis cũng giống như bệnh lậu nếu không phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ thì rất dễ chuyển thành mạn tính từ đây gây nên nhiều biến chứng như hẹp niệu đạo, viêm buồng trứng, vòi trứng, cổ tử cung (nữ giới).

Làm thế nào để biết bị bệnh do vi khuẩn Chlamydia trachomatis?

Khi có triệu chứng viêm niệu đạo với bất kỳ lý do gì cũng nên đi khám bệnh để được làm xét nghiệm chẩn đoán xác định, từ các kết quả xét nghiệm, người thầy thuốc sẽ có chỉ định dùng thuốc điều trị đặc hiệu.

Để xác định Chlamydia người ta có thể thử test nhanh xác định acid nucleic trong các bệnh phẩm như nước tiểu, mủ niệu đạo, dịch nhày niệu đạo, dịch nhày cổ tử cung, âm đạo… Test acid nucleic có độ nhạy là 85% và độ đặc hiệu là từ 90-95%.

Ngày nay người ta còn xác định Chlamydia bằng kỹ thuật PCR (Polymerase Chain Reaction). Đây là một kỹ thuật khuếch đại gen, có độ nhạy và độ chính xác rất cao.

Kháng sinh có tác dụng đối với Chlamydia trachomatis không?

Vi khuẩn Chlamydia trachomatis còn nhạy cảm với một số kháng sinh như họ macrolid, tetracyclin, quinolon và metronidazol… Đây là một thuận lợi cho việc điều trị căn bệnh viêm đường sinh dục – tiết niệu do Chlamydia trachomatis. Tuy vậy, cần dùng loại kháng sinh gì, dùng như thế nào,liều lượng bao nhiêu, thời gian bao lâu phải được thầy thuốc khám bệnh cho mình ra chỉ định mỗi khi đã xác định chắc chắn căn nguyên vi khuẩn. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc kháng sinh và không nên điều trị dở dang làm cho bệnh không khỏi dứt điểm sẽ chuyển thành mạn tính gây hậu quả xấu.

Phòng bệnh do Chlamydia trachomatis như thế nào?

Cần có biện pháp tuyên truyền rộng rãi trong quần chúng nhân dân để mọi người hiểu biết về nguy cơ mắc bệnh lây qua đường tình dục, tác hại của chúng đối với sức khỏe và các biện pháp phòng ngừa trong đó có vi khuẩn Chlamydia trachomatis, đặc biệt cần quan tâm tới các đối tượng có nguy cơ cao…

Cần có quan hệ tình dục lành mạnh, không quan hệ tình dục bừa bãi. Nên dùng bao cao su trong quan hệ tình dục vì dùng bao cao su đúng kỹ thuật thì ngoài việc phòng các bệnh lây lan qua đường tình dục, còn có ích lợi trong kế hoạch hóa gia đình.

Cần vệ sinh cá nhân, quần áo hằng ngày luôn luôn sạch sẽ. Khi nghi ngờ bị bệnh về đường sinh dục – tiết niệu cần đi khám ngay, không nên tự chẩn đoán bệnh cho mình và tự mua thuốc kháng sinh để điều trị.

PGS.TS. Bùi Khắc Hậu